In het nieuws verschenen meldingen van ouders die ontdekten dat onbekenden live konden meekijken via hun slimme babyfoon. De camera’s waren eenvoudig te installeren, goedkoop en populair op grote webshops. Wat nergens duidelijk werd gemaakt: de apparaten stonden standaard open naar het internet, zonder beveiliging of uniek wachtwoord.
In meerdere gevallen begon de camera uit zichzelf te bewegen of reageerde de speakerfunctie plotseling, zonder dat iemand thuis iets deed.
Dit soort situaties is geen uitzondering. Steeds meer slimme apparaten (van videodeurbellen tot wifi-lampen) worden verkocht zonder enige garantie dat ze digitaal veilig zijn. Vaak gaat het om producten van onbekende merken, rechtstreeks geïmporteerd via internationale verkoopplatforms. Controle ontbreekt vrijwel volledig.
Niemand kijkt vooraf naar de software, naar de manier waarop data wordt verstuurd, of naar de vraag of er updates beschikbaar zijn.
Wat binnenshuis wordt geplaatst als gemak of bescherming, blijkt in de praktijk soms een ingang voor ongewenste toegang of misbruik. De apparaten functioneren meestal goed, maar zijn technisch zo ingericht dat ze eenvoudig misbruikt kunnen worden. Niet alleen om mee te kijken of te luisteren, maar ook om grotere digitale aanvallen uit te voeren via het netwerk waarin ze zijn aangesloten.
Toch blijven deze producten probleemloos op de markt. Er zijn geen harde eisen voor beveiliging, nauwelijks handhaving en de verantwoordelijkheid verschuift steeds verder richting de gebruiker. Daardoor ontstaat een situatie waarin digitale risico’s stilletjes groeien, zonder dat iemand echt de regie heeft.
1. Explosieve toename van onveilige slimme apparaten
Hacking via apparaten gebeurt steeds vaker. Slimme gadgets met ingebouwde kwetsbaarheden worden massaal verkocht, zonder dat iemand controleert of ze wel veilig zijn. Dat zorgt ervoor dat digitale dreigingen nu ook letterlijk de woonkamer binnenkomen. De toename van onveilige slimme apparaten verandert hacking van iets technisch in een alledaags probleem.
Het gaat niet meer om alleen computers of telefoons, maar om deurbellen, beveiligingscamera’s, babyfoons, lampen, sensoren en zelfs keukenapparaten. Alles wat verbonden is met het internet, kan onderdeel worden van een digitale aanval. Vaak zonder dat de gebruiker het merkt.
Goedkope gadgets uit het buitenland
Via grote webshops komen elke dag duizenden goedkope apparaten het land binnen. Veel daarvan zijn rechtstreeks afkomstig uit fabrieken waar geen aandacht is voor digitale veiligheid. Er wordt vooral gekeken naar snelheid, lage kosten en design. Beveiliging? Dat kost tijd en geld – dus dat wordt overgeslagen.
Kenmerken van dit soort import:
- Lage prijs en snelle levering
- Geen controle op technische specificaties
- Geen informatie over updates of ondersteuning
- Fabrikanten zonder naam of bereikbaarheid
Dat maakt het lastig om te weten wat er precies in huis wordt gehaald. En nog lastiger om het later veilig te houden.
Alles wat verbonden is, kan aangevallen worden
Zodra een apparaat verbinding maakt met het netwerk, kan het risico opleveren. Veel van deze gadgets zijn standaard zo ingesteld dat ze automatisch online gaan en data uitwisselen. Zonder enige vorm van bescherming. In de praktijk betekent dat dat ze direct zichtbaar zijn voor hackers, scanners en bots die het internet afspeuren.
Veelvoorkomende risico’s:
- Onbeveiligde verbindingen met onbekende servers
- Apparaat is altijd online, dag en nacht
- Geen waarschuwingssysteem bij misbruik
Het hele netwerk in huis kan daardoor worden aangetast. Eén slim apparaat met een zwakke plek is genoeg om toegang te krijgen tot andere systemen, zoals computers of telefoons.
Hacking wordt makkelijker én grootschaliger
Wat het extra gevaarlijk maakt, is dat deze apparaten vaak met duizenden tegelijk worden aangevallen. Er zijn automatische tools die het hele internet afzoeken naar dezelfde kwetsbare modellen. Die tools proberen standaardwachtwoorden of bekende foutjes uit – en dat werkt vaak nog ook.
Dat zorgt voor een paar vervelende trends:
- Aanvallen gebeuren volledig automatisch
- Aanvallers hoeven weinig kennis te hebben
- Duizenden apparaten worden tegelijk besmet
- Gebruikers merken er meestal niks van
Veel apparaten worden zo onderdeel van grotere netwerken van gehackte systemen, ook wel botnets genoemd. Die worden gebruikt voor bijvoorbeeld DDoS-aanvallen of om gegevens te stelen. De eigenaar van het apparaat heeft vaak geen idee dat het gebeurt.
Slimme apparaten brengen risico’s letterlijk het huis in
Het verschil met oudere vormen van cybercrime is dat het nu om fysieke apparaten gaat, in huis. Dat maakt het gevoel van onveiligheid groter. Denk aan camera’s waar iemand live kan meekijken, of microfoons die meeluisteren. Het is geen vaag technisch probleem, maar iets dat direct effect heeft op privacy en veiligheid.
Wat het extra lastig maakt:
- Gebruikers weten vaak niet dat het apparaat verbonden is
- Er zijn geen zichtbare signalen als iemand meekijkt
- De apparaten lijken veilig, maar zijn dat niet
- De schade wordt pas duidelijk als het al te laat is
Vertrouwen in slimme technologie neemt hierdoor snel af. Zeker als blijkt dat iets simpels als een babyfoon al toegang geeft tot gevoelige informatie.
Te veel apparaten, te weinig controle
Het grootste probleem is de schaal. Er komen zóveel van dit soort apparaten op de markt dat niemand het meer kan bijhouden. Handhaving, regelgeving en controle lopen ver achter op de snelheid waarmee nieuwe modellen worden uitgebracht.
Gevolgen van die schaal:
- Inspectie per apparaat is onmogelijk
- Nieuwe kwetsbaarheden duiken sneller op dan ze opgelost kunnen worden
- Veel fabrikanten zijn niet aansprakelijk of verdwijnen snel
- Updates ontbreken of worden niet aangeboden
Omdat het toezicht tekortschiet, komt de verantwoordelijkheid automatisch bij de eindgebruiker te liggen. Maar, zoals eerder besproken, is dat niet realistisch. De meeste mensen hebben geen idee waar ze op moeten letten of hoe ze een slim apparaat goed moeten instellen.
Digitale dreiging verplaatst zich naar fysieke producten
Vroeger draaide hacking vooral om software en netwerken. Nu is hardware steeds vaker het doelwit. Slimme apparaten zitten vol met sensoren, staan constant aan en zijn verbonden met het hele huis. Een kwetsbaar apparaat kan toegang geven tot alles – van e-mail tot beveiligingsbeelden.
Waarom dat extra risicovol is:
- Apparaten zijn moeilijk te updaten of te vervangen
- Problemen zitten diep in de firmware ingebouwd
- Gebruikers kunnen fouten bijna niet zelf ontdekken
- Veel apparaten blijven jarenlang in gebruik
Dit soort structurele kwetsbaarheden zorgt ervoor dat slimme apparaten een blijvend risico vormen. Zolang fabrikanten geen betere keuzes maken, wetgeving achterloopt en toezicht ontbreekt, blijft hacking via deze gadgets toenemen.
2. Ontwerpkeuzes die hacking mogelijk maken
Veel slimme apparaten zijn niet zomaar onveilig: ze zijn ontworpen op een manier die hacking makkelijker maakt. Niet omdat fabrikanten kwaad willen, maar omdat snelheid en lage kosten vaak belangrijker zijn dan digitale veiligheid. Het resultaat: apparaten die standaard openstaan voor misbruik.
Kwetsbaarheden ontstaan dus niet alleen door technische fouten, maar ook door keuzes in hoe producten worden gebouwd. Die keuzes herhalen zich keer op keer, omdat het goedkoop is, snel werkt en ‘voor de meeste mensen goed genoeg’ lijkt. Alleen is het dat dus niet.
Standaardinstellingen blijven zwakke plekken
Veel apparaten worden geleverd met standaardwachtwoorden zoals admin of 123456. Soms zijn die niet eens te wijzigen, of moet het via ingewikkelde omwegen. Ook staan bepaalde functies standaard aan – denk aan externe toegang of automatische cloudconnecties.
Waarom dit fout gaat:
- Aanvallers kennen de standaardinstellingen van elk populair apparaat
- Veel gebruikers veranderen ze nooit
- Software kijkt vaak niet of instellingen al aangepast zijn
- Apparaten loggen niets, dus misbruik valt amper op
Hacking via standaardinstellingen is daardoor kinderlijk eenvoudig, vooral als apparaten automatisch online komen te staan zodra ze worden aangesloten.
Hardcoded wachtwoorden en vaste toegang
In sommige apparaten zijn gebruikersnamen en wachtwoorden letterlijk in de firmware vastgezet. Die zijn dan dus voor iedereen met wat technische kennis te achterhalen. En erger: ze zijn niet aan te passen. Dit soort ‘backdoors’ maken het mogelijk om vanaf afstand in te breken, ook als de gebruiker alles netjes heeft ingesteld.
Waarom dat gebeurt:
- Makkelijk voor technische ondersteuning op afstand
- Goedkoper voor de fabrikant dan een veilig inlogsysteem
- Handig voor het testen tijdens productie (maar vergeten te verwijderen)
Deze achterdeurtjes zijn geen vergeten foutjes, maar eerder het gevolg van gemak. En zodra ze eenmaal ontdekt zijn, worden ze massaal misbruikt.
Open poorten en constante verbinding
Veel slimme apparaten luisteren continu naar inkomende verbindingen. Via zogeheten poorten op het netwerk accepteren ze opdrachten of sturen ze data terug. Als dat niet beveiligd is – en dat is vaak het geval – kan iedereen op afstand verbinding maken. Zonder wachtwoord, zonder waarschuwing.
Wat er dan kan gebeuren:
- Meekijken met camera’s of luisteren via microfoons
- Apparaten overnemen en gebruiken voor aanvallen
- Data verzamelen en versturen naar onbekende servers
Zodra een apparaat ‘luistert’ naar het internet zonder filter, is het geen gadget meer maar een potentieel aanvalspunt.
Updates ontbreken of werken niet
Software-updates zijn de enige manier om fouten in firmware te herstellen. Maar bij veel apparaten zijn die updates er simpelweg niet. Of ze zijn er wel, maar:
- Worden niet automatisch aangeboden
- Moeten handmatig worden geïnstalleerd via USB of obscure tools
- Zijn alleen beschikbaar op de Chinese fabrikantensite (als die al werkt)
Zonder updates blijft een fout in het apparaat jarenlang actief. En als het eenmaal ontdekt is door aanvallers, blijft het misbruik doorgaan. Veel apparaten staan dus permanent open, omdat er nooit een fix komt.
Firmware die niemand controleert
De firmware van een apparaat is eigenlijk de software die alles aanstuurt. Bij slimme gadgets wordt die vaak helemaal niet gecontroleerd. Er is geen onafhankelijke partij die kijkt wat erin zit, of hoe veilig het is. Dat betekent:
- Niemand weet of de software veilig is gebouwd
- Er kunnen verborgen functies of lekken inzitten
- Gebruikers hebben geen toegang tot instellingen op laag niveau
Als firmware kwetsbaar is, is het apparaat als geheel onbetrouwbaar. En omdat het vaak niet aangepast kan worden zonder technische kennis, blijft het zo.
Goedkoop bouwen betekent bezuinigen op beveiliging
Beveiliging kost geld. Het vereist ontwikkelaars, testers, tijd en updates. Fabrikanten van goedkope hardware slaan dit vaak over. Hoe goedkoper het apparaat, hoe groter de kans dat:
- Beveiliging alleen symbolisch is ingebouwd (denk aan een wachtwoordscherm dat niets doet)
- Functionaliteit belangrijker is dan veiligheid
- Alles draait om snel produceren en veel verkopen
De gevolgen komen pas later aan het licht, als apparaten op grote schaal worden aangevallen of misbruikt.
Hacking is hierdoor te makkelijk geworden
Als tientallen apparaten op precies dezelfde manier slecht gebouwd zijn, dan hoeven aanvallers het wiel niet opnieuw uit te vinden. Eén keer een lek vinden betekent dat duizenden andere apparaten op dezelfde manier aangevallen kunnen worden.
Waarom dit de situatie verergert:
- Kwetsbaarheden zijn makkelijk reproduceerbaar
- Scripts en tools worden publiek gedeeld
- Aanvallen kunnen geautomatiseerd worden
- Nieuwe apparaten bevatten vaak dezelfde fouten als oude
Het is niet meer nodig om diep in code te duiken. Een simpele zoekopdracht of gratis tool is genoeg om toegang te krijgen tot apparaten overal ter wereld.
Zwakke plekken worden vaak bewust ingebouwd
Sommige kwetsbaarheden lijken geen vergissingen, maar bewuste keuzes. Bijvoorbeeld het altijd toestaan van toegang voor onderhoud, of het doorsluizen van data naar servers zonder toestemming. Dat maakt het verdienmodel van sommige fabrikanten verdacht.
Signalen van opzet:
- Geen uitleg of documentatie over beveiliging
- Verplichte registratie met cloudaccounts
- Data die direct naar externe servers wordt gestuurd
- Apparaat werkt niet zonder verbinding met fabrikant
Zulke keuzes maken het extra moeilijk om grip te krijgen op veiligheid. Zelfs als een gebruiker technisch handig is, wordt die buitenspel gezet.
3. Waarom onveilige apparaten gewoon te koop blijven
Slimme apparaten worden steeds onveiliger, maar het probleem zit niet alleen bij fabrikanten. Ook de markt zelf, toezichthouders én consumenten dragen bij aan de situatie. Iedereen schuift de verantwoordelijkheid een beetje door, waardoor er een soort niemandsland ontstaat. En precies daar profiteert hacking van.
Er wordt vaak gewezen naar ‘meer bewustwording’ of ‘beter opletten bij aankoop’. Maar dat lost het probleem niet op. Het gaat om structurele fouten in hoe producten verkocht, gecontroleerd en gebruikt worden.
Goedkope import blijft oncontroleerbaar
Online marktplaatsen zoals AliExpress en Temu verkopen dagelijks miljoenen apparaten zonder enige controle op digitale veiligheid. De producten komen uit fabrieken waar snelheid en kosten belangrijker zijn dan degelijke beveiliging. Vaak zijn de merken onbekend, de handleidingen onduidelijk en de technische specificaties vaag of helemaal afwezig.
Waarom dit fout gaat:
- Geen importeur betekent geen aansprakelijkheid
- Controles aan de grens zijn nauwelijks mogelijk bij kleine pakketjes
- CE-markeringen worden vaak misbruikt of simpelweg nagemaakt
- Leveranciers wisselen snel, waardoor handhaving achter de feiten aanloopt
Er zijn geen duidelijke regels die dit soort apparaten tegenhouden. En als die er wel zijn, is er vaak niemand die ze handhaaft.
Wetgeving loopt achter de feiten aan
Wetgeving rond digitale veiligheid is traag. Techniek ontwikkelt zich razendsnel, terwijl wetten vaak jaren nodig hebben om tot stand te komen. En als er eindelijk regels zijn, gelden die meestal alleen binnen één land of regio. Fabrikanten die buiten Europa produceren, hebben daar weinig last van.
Problemen die hierdoor ontstaan:
- Geen minimale eisen voor firmware of updates
- Geen verplichting tot transparantie over dataverkeer
- Lastige handhaving bij buitenlandse partijen
- Geen duidelijke standaard voor consumentenveiligheid
Zonder harde eisen blijven onveilige apparaten gewoon in de schappen liggen, omdat er niets is dat ze tegenhoudt.
CE-markering zegt weinig over digitale veiligheid
Veel apparaten hebben een CE-logo, wat suggereert dat ze zijn goedgekeurd. In werkelijkheid is dat vaak een formaliteit. Fabrikanten verklaren zélf dat hun product voldoet aan de richtlijnen. Er is geen externe toetsing, zeker niet op digitale aspecten zoals versleuteling of toegangscontrole.
Waarom CE hier tekortschiet:
- Digitale beveiliging valt buiten veel bestaande richtlijnen
- Fabrikanten mogen hun eigen verklaring opstellen
- De markering wordt soms als marketing gebruikt, zonder controle
- Het geeft consumenten een vals gevoel van veiligheid
Een apparaat met CE-logo is dus lang niet altijd veilig. Maar dat weet bijna niemand.
Internationale ketens zijn ongrijpbaar
Fabrikanten, distributeurs en verkopers zitten vaak in verschillende landen. Dat maakt toezicht lastig. Zelfs als een lek ontdekt wordt, is het bijna onmogelijk om iemand verantwoordelijk te houden. Klachten belanden in het luchtledige, en veel apparaten verdwijnen uit het assortiment vóórdat een onderzoek is afgerond.
Waarom dit toezicht ondermijnt:
- Geen aanspreekpunt bij problemen
- Rechterlijke stappen zijn praktisch onmogelijk
- Juridische procedures duren te lang of zijn te duur
- Platforms verschuiven verantwoordelijkheid naar verkopers
Zonder centrale verantwoordelijkheid blijft de keten los zand. En daar valt weinig op af te dwingen.
Bewustwording alleen is niet genoeg
Er wordt vaak gezegd dat mensen beter moeten opletten bij het kopen van slimme apparaten. Maar dat is te makkelijk. De meeste consumenten hebben geen tijd, kennis of zin om handleidingen te doorgronden of forums af te struinen. En zelfs als ze dat wel doen, is de informatie meestal onvolledig of misleidend.
Beperkingen van deze aanpak:
- Veiligheidsinformatie is zelden beschikbaar vóór aankoop
- Veel apparaten zijn technisch lastig te configureren
- Sommige risico’s zijn niet zichtbaar zonder diepgaande kennis
- Niet iedereen weet hoe een netwerk werkt of wat een poort is
Bewustzijn helpt, maar alleen als de markt en overheid ook meewerken. Zolang apparaten zonder waarschuwing verkocht worden, blijft het dweilen met de kraan open.
Verantwoordelijkheid wordt afgewenteld op de gebruiker
Zonder duidelijke regels schuift de verantwoordelijkheid automatisch door naar degene die het apparaat gebruikt. Die moet dan zelf updates zoeken, wachtwoorden aanpassen en uitzoeken of het apparaat veilig is. Maar dat is onrealistisch.
Waarom dit niet werkt:
- Niet iedereen heeft technische kennis
- Veel mensen weten niet eens dat er risico’s zijn
- De meeste apparaten zijn ontworpen om ‘gewoon te werken’, niet om goed beveiligd te worden
- Problemen worden pas ontdekt als er al misbruik is geweest
De gebruiker wordt verantwoordelijk gehouden voor fouten die in het ontwerp zitten. En dat klopt niet.
Prijs zegt weinig over veiligheid
Een lage prijs betekent niet automatisch dat iets onveilig is. Maar bij slimme apparaten is het wel vaak zo. Apparaten onder de 20 euro worden vaak geproduceerd zonder enige vorm van controle of ondersteuning. Tegelijkertijd is een duurder apparaat ook geen garantie. Er zijn genoeg A-merken die apparaten leveren met standaardwachtwoorden of onduidelijke updates.
Waarom dit verwarrend is:
- Veiligheid is geen standaard verkoopargument
- Specificaties zeggen niets over firmware of beveiligingsopties
- Reviews gaan meestal over gebruiksgemak, niet over veiligheid
- Grote merken kunnen ook fouten maken
Consumenten hebben geen duidelijk houvast bij het kiezen van een veilig product. En dat vergroot het risico op verkeerde keuzes.
Risico’s gelden ook voor bedrijven
Het zijn niet alleen huishoudens die te maken hebben met kwetsbare slimme apparaten. Ook in kantoren, winkels en kleine bedrijven staan steeds meer IoT-apparaten aangesloten. Denk aan slimme thermostaten, camera’s of printers. Als daar iets mis mee is, kan dat gevolgen hebben voor het hele bedrijfsnetwerk.
Waarom dit gevaarlijk is:
- BYOD-beleid (Bring Your Own Device) laat privéapparaten toe op zakelijke netwerken
- Slimme apparaten worden vaak niet meegenomen in security-audits
- Aanvallers gebruiken kwetsbare IoT-devices als opstap naar gevoelige data
Ook ondernemers moeten dus alert zijn, zeker bij het gebruik van goedkopere hardware.
4. Wat is de oplossing?
Er is geen snelle oplossing voor het groeiende probleem van onveilige slimme apparaten. Maar dat betekent niet dat er niets aan te doen is. Er zijn wel degelijk manieren om hacking via gadgets te beperken, zolang marktpartijen, overheden en consumenten hun rol serieus nemen. Kleine aanpassingen in regelgeving, ontwerp en koopgedrag kunnen op grote schaal verschil maken.
Het begint met erkennen dat dit geen individueel probleem is, maar een structurele kwestie die om samenwerking vraagt.
Minimale veiligheidseisen zijn nodig
Veel apparaten komen nog steeds op de markt zonder basisbeveiliging. Daar valt iets aan te doen. Overheden kunnen eisen stellen aan minimale standaarden voor netwerkapparaten. Denk aan verplicht unieke wachtwoorden, automatische beveiligingsupdates en transparante informatie over dataverkeer.
Wat hierbij helpt:
- Europese wetgeving die veiligheid meeneemt in producteisen
- Eisen voor updatebeleid bij verbonden apparaten
- Duidelijke regels voor cloudconnecties en dataverzameling
Zonder zulke regels blijven apparaten lek, en blijft hacking via huishoudens doorgaan.
Platforms moeten verantwoordelijkheid nemen
Grote online verkoopplatforms kunnen nu vrijwel alles verkopen, zolang het fysiek werkt. Er wordt nauwelijks gekeken naar de digitale kant. Die platforms hebben echter wél de macht om eisen te stellen aan de producten op hun site.
Maatregelen die platforms zelf kunnen nemen:
- Verbieden van producten met bekende beveiligingsproblemen
- Zichtbare waarschuwingen bij apparaten zonder updates
- Basistests op standaardwachtwoorden of open verbindingen
- Verplichte transparantie over firmware en ondersteuning
Met relatief weinig inspanning kunnen ze veel onveilige apparaten uit de keten houden.
Fabrikanten moeten veiliger ontwerpen
Producten hoeven niet perfect te zijn, maar het huidige minimum is te laag. Beveiliging moet al bij het ontwerp meegenomen worden, in plaats van achteraf als een optionele update. Zeker bij apparaten die constant online staan, is dat geen luxe maar noodzaak.
Wat fabrikanten beter kunnen doen:
- Geen hardcoded wachtwoorden meer gebruiken
- Automatische updates standaard aanzetten
- Open poorten blokkeren tenzij handmatig ingeschakeld
- Gebruikers waarschuwen bij ongebruikte standaardinstellingen
Zodra dit normaal wordt, wordt hacking via apparaten een stuk minder aantrekkelijk.
Overheidscontrole moet versnellen
Toezicht houdt nu geen gelijke tred met de markt. Nieuwe modellen verschijnen sneller dan regels kunnen volgen. Daarom is snellere en slimmere controle nodig. Niet alles hoeft fysiek geïnspecteerd te worden.
Mogelijke oplossingen:
- Slimme steekproeven op kwetsbare modellen
- Publieke zwarte lijsten van onveilige producten
- Samenwerkingen met ethische hackers om zwakke apparaten vroeg te signaleren
- Importbeperkingen op basis van technische criteria
Zolang de handhaving passief blijft, verandert er weinig.
Winkels en distributeurs als filter
Niet alleen online platforms, maar ook fysieke winkels en distributeurs kunnen hun verantwoordelijkheid nemen. Nu gaat het vooral om marge en volume, maar ook hier is invloed uit te oefenen. Als retailers eisen stellen aan wat ze inkopen, komt er druk op de keten.
Praktische stappen:
- Producten zonder beveiligingsupdates niet meer aanbieden
- Klanten informeren over risico’s bij aankoop
- Veiligheid opnemen in het verkoopadvies, net als bij energielabels
- Zelf testen of apparaten voldoen aan basisbeveiliging
Winkels zijn het directe aanspreekpunt voor veel consumenten en kunnen dus verschil maken.
Consumenten kunnen betere keuzes maken
De gemiddelde koper van een slim apparaat is niet bezig met firmware, poorten of protocollen. En dat hoeft ook niet. Maar dan moet er wél duidelijke, begrijpelijke informatie beschikbaar zijn. Zonder transparantie valt er namelijk niks te kiezen.
Wat consumenten wél kunnen doen:
- Apparaten vermijden zonder updates of fabrikantensite
- Wachtwoorden direct aanpassen na installatie
- Updates controleren bij de eerste keer gebruiken
- Slimme functies uitschakelen die niet nodig zijn
En vooral: niet uit gemak het goedkoopste kiezen zonder na te denken. De laagste prijs komt vaak met een risico.
Collectieve druk maakt het verschil
Verandering komt pas echt op gang als alle partijen in de keten hun rol oppakken. Dat betekent niet alleen regels en techniek, maar ook maatschappelijke druk. Net zoals er ooit bewustwording kwam rond datalekken, energieverbruik of privacy, moet digitale productveiligheid óók op de kaart komen.
Denk aan:
- Consumentenorganisaties die onveilige producten zichtbaar maken
- Media-aandacht voor lekken en kwetsbaarheden
- Campagnes over veilig gebruik van slimme apparaten
- Bedrijven die verantwoordelijkheid nemen voor producten in hun netwerk
Zodra veiligheid een normaal onderdeel wordt van elk apparaat, zal hacking via slimme gadgets een stuk minder winstgevend worden.
De 10 belangrijkste takeaways
Digitale onveiligheid verschuift van software naar fysieke apparaten in huis en op kantoor. De risico’s worden nauwelijks nog beperkt door toezicht, regelgeving of fabrikanten, terwijl de verantwoordelijkheid steeds vaker bij eindgebruikers terechtkomt.
Wie de ontwikkelingen volgt, ziet dat het probleem structureel en schaalbaar is en dat een fundamenteel andere aanpak nodig is.
1. Onveilige hardware vormt een structureel risico voor digitale infrastructuur
De kern van het probleem ligt in schaal: miljoenen slecht beveiligde apparaten worden wereldwijd verkocht en aangesloten, zonder controle of eisen. Daardoor groeit een onzichtbare kwetsbare laag binnen netwerken die langdurig kan worden misbruikt.
2. Hacking via slimme apparaten is geen uitzonderlijke dreiging, maar een vast patroon
Het misbruiken van goedkope, slecht ontworpen hardware is niet afhankelijk van complexe aanvallen. Door herhaalde ontwerpkeuzes en voorspelbare kwetsbaarheden wordt hacking steeds eenvoudiger en reproduceerbaar.
3. Ontwerpfouten zijn vaak het gevolg van commerciële keuzes, niet van onwetendheid
Veel apparaten zijn niet per ongeluk onveilig. Beveiliging wordt actief genegeerd om kosten te besparen, sneller te leveren of meer data te verzamelen.
4. Regelgeving loopt structureel achter op technologische realiteit
De snelheid waarmee nieuwe apparaten op de markt verschijnen, overstijgt het tempo van wetgeving. Nationale regels werken niet effectief binnen wereldwijde toeleveringsketens.
5. CE-markeringen en keurmerken zeggen niets over digitale veiligheid
Fabrikanten kunnen zelf verklaren dat hun producten aan Europese eisen voldoen, zonder dat de digitale component gecontroleerd wordt. Dit geeft gebruikers een vals gevoel van veiligheid.
6. Import via internationale platforms ondermijnt controle aan de voordeur
Webshops bieden apparaten aan die nergens anders zouden worden goedgekeurd. Door directe levering en gebrek aan tussenpersonen vervalt iedere vorm van toezicht.
7. De verantwoordelijkheid wordt verschoven naar gebruikers die daar niet op voorbereid zijn
Consumenten krijgen te maken met technische instellingen, firmware-updates en netwerkbeveiliging, zonder dat ze daar kennis of ondersteuning voor hebben.
8. Standaardinstellingen, hardcoded wachtwoorden en open poorten blijven systematisch aanwezig
Fabrikanten herhalen dezelfde kwetsbaarheden keer op keer. Dit leidt tot een constant hergebruik van dezelfde aanvalstechnieken en exploit-tools.
9. Ook het mkb loopt risico door gebruik van slimme apparaten op het netwerk
Zodra consumentenhardware wordt ingezet in zakelijke omgevingen, ontstaan er extra risico’s. Vooral via BYOD (Bring Your Own Device) en niet-gemonitorde IoT-apparaten.
10. Digitale veiligheid moet collectief worden georganiseerd, niet afgeschoven op het individu
Zonder gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid, markt en platforms blijft de kwetsbaarheid bestaan. Een veilige digitale omgeving begint bij structurele eisen, niet bij goede bedoelingen van de gebruiker.
