Phishing is een vorm van online oplichting waarbij criminelen zich voordoen als betrouwbare instanties, zoals banken of overheidsorganisaties, om gevoelige informatie te stelen.
De term komt van het Engelse woord ‘fishing’, waarbij oplichters ‘vissen’ naar gegevens zoals wachtwoorden en creditcardnummers. Phishing gebeurt meestal via nep-e-mails, sms’jes, of berichten op social media, die ontworpen zijn om eruit te zien alsof ze van een legitieme bron komen. Deze berichten bevatten vaak links naar vervalste websites of vragen om persoonlijke gegevens rechtstreeks te verstrekken.
Door op deze berichten te reageren, kunnen slachtoffers hun persoonlijke en financiële informatie in handen van criminelen laten vallen, wat kan leiden tot identiteitsdiefstal en financiële verliezen.
Hoe Herken Je Phishingberichten?
Phishingberichten worden steeds geavanceerder, waardoor het lastiger is geworden om ze te herkennen. Toch zijn er verschillende signalen waar je op kunt letten om jezelf te beschermen tegen deze vormen van cybercrime, zoals hacking.
Foute Links en Webadressen Herkennen
Een van de meest effectieve manieren om phishing te voorkomen is door goed op te letten waar links je naartoe leiden.
- Zweef met je muis boven de link: Op een pc of laptop kun je door met je muis boven een link te zweven, het werkelijke webadres zien. Dit verschijnt meestal linksonder in je scherm. Controleer of het adres overeenkomt met de verwachte website.
- Lang ingedrukt houden op een smartphone of tablet: Houd op een smartphone of tablet de link lang ingedrukt. Dit zal een venstertje openen waarin het webadres wordt getoond. Zorg ervoor dat dit overeenkomt met het legitieme domein.
- Voorbeelden van valse webadressen: Een echt webadres van bijvoorbeeld je bank ziet eruit als “banknaam.nl”. Een vals adres kan eruitzien als “login-banknaam.nl”, waarbij “login” voor de domeinnaam staat, wat meestal een teken is van phishing.
Actiepunt: Controleer altijd het webadres voordat je klikt.
Urgentie en Druk
Phishingberichten proberen vaak een gevoel van urgentie te creëren om je snel te laten handelen zonder na te denken.
- Dreiging van directe gevolgen: Vaak bevatten deze berichten dreigende taal, zoals het afsluiten van je account of extra kosten als je niet snel handelt. Dit is bedoeld om je in paniek te brengen.
- Voorbeelden van urgentie-indicatoren: Een e-mail die beweert dat je binnen 24 uur moet reageren om een beveiligingsprobleem op te lossen, is een typische tactiek. De afzender wil dat je handelt zonder de tijd te nemen om de situatie te controleren.
Actiepunt: Blijf kalm en onderneem geen actie zonder na te denken.
Verdachte Afzenders en Onderwerpen
Het herkennen van verdachte afzenders en onderwerpen kan je helpen om phishingberichten te identificeren.
- Veelvoorkomende onderwerpen: Phishingmails richten zich vaak op gevoelige onderwerpen zoals bankzaken, boetes, of pakketleveringen. Als je een e-mail ontvangt die vraagt om een dringende actie in deze categorieën, wees dan extra alert.
- Controleer het e-mailadres van de afzender: Vaak lijkt het adres legitiem, maar bij nadere inspectie bevat het kleine afwijkingen, zoals een extra letter of verkeerd gespelde bedrijfsnaam.
Actiepunt: Wees extra alert bij e-mails over bankzaken, boetes of facturen.
Onpersoonlijke Aanhef en Taalgebruik
De manier waarop een bericht is opgesteld kan ook veel zeggen over de betrouwbaarheid ervan.
- Algemene aanhef: Phishingmails beginnen vaak met een algemene aanhef zoals “Geachte klant” in plaats van je naam. Dit komt omdat de criminelen de berichten in grote hoeveelheden versturen.
- Taal- en typfouten: Hoewel phishingmails steeds professioneler worden, bevatten ze nog vaak kleine foutjes. Let op vreemde zinsconstructies of spelfouten.
Actiepunt: Let op de aanhef en controleer op taal- en typfouten.
Kwaadaardige Bijlagen
Phishingberichten kunnen ook bijlagen bevatten die schadelijk zijn voor je computer of gegevens.
- Risico’s van verdachte bijlagen: Sommige bijlagen bevatten malware die je computer kan infecteren. Bijvoorbeeld een .zip-bestand kan verborgen .exe-bestanden bevatten, en .docx- of .xlsx-bestanden kunnen je vragen om macro’s in te schakelen, wat zeer gevaarlijk kan zijn.
- Voorbeelden van gevaarlijke bestandstypen: Bestanden met extensies zoals .js, .lnk, of .scr zijn vrijwel altijd verdacht. Open ze nooit!
Actiepunt: Open geen bijlagen van verdachte e-mails, vooral niet als ze vragen om macro’s in te schakelen.
Waakzaam
Phishingberichten kunnen in eerste instantie moeilijk te herkennen zijn, maar door aandacht te besteden aan de bovenstaande punten, kun je jezelf beter beschermen tegen deze vormen van oplichting. Blijf waakzaam, en neem altijd de tijd om verdachte berichten goed te controleren voordat je enige actie onderneemt.
Wat Te Doen Bij Verdachte Berichten?
Phishing blijft een van de meest voorkomende vormen van cybercriminaliteit, waarbij criminelen proberen persoonlijke gegevens te stelen door middel van vervalste e-mails, sms’jes of social media-berichten. Hieronder lees je concrete stappen die je kunt nemen om jezelf te beschermen tegen deze dreigingen.
Controleer de Afzender
Een van de eerste dingen die je moet doen wanneer je een verdachte e-mail ontvangt, is het controleren van de afzender. Vaak proberen oplichters hun e-mailadres te laten lijken op dat van een officiële instantie, maar er zijn subtiele verschillen waarmee je het valse adres kunt ontmaskeren.
- Controleer het domein: Kijk goed naar het gedeelte achter het @-teken in het e-mailadres. Dit domein moet exact overeenkomen met het officiële domein van de organisatie. Bijvoorbeeld, een e-mailadres dat eindigt op
@consumentenbond.nlis betrouwbaar, terwijl@consumentenbond-beveiliging.nlverdacht is. - Actiepunt: Vergelijk het domein na de @ zorgvuldig met het officiële domein van de organisatie. Bij twijfel, klik niet op de link en zoek het officiële adres op.
Wat Te Doen Bij Twijfel
Twijfel je nog steeds over de echtheid van een bericht? Het is belangrijk om geen overhaaste beslissingen te nemen. Criminelen spelen vaak in op emoties en proberen je snel te laten handelen.
- Neem contact op met de echte instantie: Als je twijfelt over de echtheid van een e-mail, bel dan zelf naar de organisatie die zogenaamd de afzender is. Gebruik hierbij niet de contactgegevens uit het verdachte bericht, maar zoek zelf het officiële nummer op.
- Fraudehelpdesk: Controleer ook altijd op websites zoals Fraudehelpdesk of het bericht daar genoemd wordt als phishingpoging.
- Actiepunt: Neem bij twijfel altijd contact op met de echte instantie om de echtheid van het bericht te verifiëren.
Phishingmails Behandelen
Wanneer je eenmaal hebt vastgesteld dat een bericht waarschijnlijk phishing is, is het cruciaal om correct te reageren om verdere risico’s te voorkomen.
- Klik niet op verdachte links: Phishingmails bevatten vaak links die je naar valse websites leiden, waar criminelen proberen je gegevens te stelen. Klik daarom nooit zomaar op links in verdachte berichten.
- Markeer als spam: Veel e-maildiensten bieden de mogelijkheid om verdachte berichten als spam te markeren. Hierdoor help je niet alleen jezelf, maar ook anderen, omdat dergelijke berichten sneller door spamfilters worden herkend.
- Verwijder het bericht: Na het markeren als spam, verwijder het bericht direct uit je inbox om verdere verleiding te voorkomen.
- Actiepunt: Klik niet op verdachte links, markeer phishingmails als spam en verwijder ze direct.
Door deze stappen te volgen, kun je jezelf beter beschermen tegen phishing en andere vormen van hacking. Blijf altijd alert en neem geen risico’s met verdachte berichten.
Phishing Voorkomen
Phishingberichten kunnen moeilijk te herkennen zijn, maar met enkele voorzorgsmaatregelen kun je jezelf beter beschermen tegen deze vorm van oplichting.
- Beperk waar je je e-mailadres deelt
Hoe vaker je je e-mailadres deelt, hoe groter de kans dat het in handen komt van cybercriminelen. Wees daarom selectief in waar je je e-mailadres opgeeft. Plaats je e-mailadres nooit zomaar op sociale media of openbare forums. Dit zijn plekken waar phishingcriminelen vaak scannen op adressen om ze later te misbruiken.
Actiepunt: Deel je e-mailadres niet op sociale media. - Gebruik van een spam-filter
Een goed spam-filter kan een groot deel van de phishingmails automatisch voor je tegenhouden. Moderne e-maildiensten zoals Gmail en Outlook beschikken over geavanceerde spam-filters die verdachte berichten eruit pikken voordat ze je inbox bereiken. Dit verlaagt de kans dat je per ongeluk op een schadelijke link klikt. Zorg ervoor dat je spam-filter altijd geactiveerd is en regelmatig wordt bijgewerkt.
Actiepunt: Activeer en gebruik een goed spam-filter. - Nooit inloggegevens delen
Betrouwbare instanties, zoals banken en overheidsinstellingen, zullen nooit via e-mail of sms om je inloggegevens vragen. Elke e-mail of bericht dat om je wachtwoord, pincode of andere inloginformatie vraagt, is vrijwel zeker een phishingpoging. Reageer hier nooit op en deel deze informatie niet, zelfs niet als het bericht er nog zo overtuigend uitziet.
Actiepunt: Deel nooit je inloggegevens met iemand anders. - Voorkomen van identiteitsfraude
Het opsturen van je bankpas, identiteitsbewijs of rijbewijs via e-mail kan desastreuze gevolgen hebben. Criminelen kunnen deze documenten gebruiken om je identiteit te stelen en daarmee ongeoorloofde handelingen uit te voeren op jouw naam. Plaats ook geen foto’s van deze documenten op sociale media, zelfs niet in een privébericht.
Actiepunt: Stuur nooit persoonlijke documenten via e-mail.
Door deze maatregelen te volgen, kun je de kans op phishing en identiteitsfraude aanzienlijk verkleinen. Wees altijd alert en neem geen risico’s als het gaat om het delen van gevoelige informatie online.
Slachtoffer van Phishing: Wat Moet je Doen?
Phishingberichten kunnen erg overtuigend zijn, en soms trap je er toch in. Als je per ongeluk op een phishinglink hebt geklikt of gevoelige informatie hebt gedeeld, is het belangrijk om direct actie te ondernemen om de schade te beperken.
- Neem onmiddellijk contact op met je bank of de betreffende instantie
Zodra je beseft dat je op een phishinglink hebt geklikt, is snelheid cruciaal. Bel direct je bank of de instantie die zogenaamd het bericht heeft verstuurd. Laat hen weten wat er is gebeurd, zodat ze je kunnen adviseren over de volgende stappen en eventuele blokkades op je accounts kunnen zetten om verdere schade te voorkomen. - Verander je wachtwoorden
Als je je inloggegevens hebt ingevoerd op een verdachte website, verander dan onmiddellijk je wachtwoord. Begin met het account dat mogelijk is gecompromitteerd en verander vervolgens je wachtwoorden voor andere accounts, vooral als je dezelfde of vergelijkbare wachtwoorden gebruikt. Zorg ervoor dat je sterke, unieke wachtwoorden kiest voor elk account. - Monitor je accounts nauwgezet
Houd de komende dagen en weken je bankafschriften en andere belangrijke accounts goed in de gaten. Let op ongeautoriseerde transacties of verdachte activiteiten. Dit kan een vroege waarschuwing zijn dat criminelen toegang hebben gekregen tot je accounts. Als je iets verdachts opmerkt, meld dit dan direct aan je bank of de betreffende instantie. - Overweeg om je creditcard of bankpas te blokkeren
Als je financiële gegevens hebt ingevoerd op een phishingwebsite, kan het verstandig zijn om je bankpas of creditcard te blokkeren en een nieuwe aan te vragen. Dit voorkomt dat criminelen geld kunnen afschrijven van je rekening. - Blokkeer toegang tot je e-mailaccounts
Veel phishingaanvallen zijn gericht op het overnemen van je e-mailaccount, wat kan leiden tot verdere fraude. Overweeg om tweefactorauthenticatie in te schakelen voor extra beveiliging.
Snel en doordacht handelen kan voorkomen dat phishing nog meer schade aanricht. Zorg dat je voorbereid bent en weet wat je moet doen om je gegevens en financiën te beschermen.
Bewustzijn en Voorzichtigheid
Om phishingaanvallen te voorkomen, is het essentieel om voortdurend alert te blijven en nieuwe methodes van oplichters te leren herkennen. Cybercriminelen passen hun technieken regelmatig aan, waardoor phishingberichten steeds moeilijker te onderscheiden zijn van legitieme communicatie. Daarom is het belangrijk om:
- Regelmatig updates en waarschuwingen te volgen via betrouwbare bronnen zoals Fraudehelpdesk.
- Actuele phishingtrends en voorbeelden te bekijken op Opgelicht?!.
- Informatie en tips over veilig internetgebruik te lezen op Veiliginternetten.
- Nieuws en waarschuwingen over cybercriminaliteit te volgen via Hacking.nl.
