Online bedreigingen worden steeds persoonlijker, en dat maakt ze ook ingrijpender. Het vertrouwen dat mensen hebben in hun gesprekken, beelden en contacten kan ineens omslaan in angst, schaamte of isolatie. Met één druk op de knop krijgt iemand macht over iets dat nooit voor anderen bedoeld was. Steeds vaker worden jongeren, volwassenen én ondernemers onder druk gezet door een onbekende achter een scherm.
Hoe ontstaat die situatie, waarom werkt het zo vaak en wat kun je doen als het jou of iemand in je omgeving overkomt?
- 1. Wat is sextortion?
- 2. Hoe werkt sextortion?
- 3. Wie zijn het doelwit?
- 4. Hoe herken je sextortion?
- 5. Wat moet je doen als je slachtoffer bent van sextortion?
- 6. De rol van technologie: AI, platforms
- 7. Hoe voorkom je sextortion?
- 8. Wat zegt de Nederlandse wet over sextortion?
- 9. Psychologische impact en herstel
- 10. Betrouwbare bronnen en hulpinstanties
- 11. Maak sextortion bespreekbaar
- De 5 belangrijkste inzichten
1. Wat is sextortion?
Sextortion is een vorm van digitale afpersing waarbij iemand onder druk wordt gezet met seksuele of intieme beelden. Het doel van de afperser is om iets van het slachtoffer gedaan te krijgen, meestal geld, meer beelden of seksuele handelingen. Het is een snelgroeiende vorm van online misbruik die iedereen kan treffen, ongeacht leeftijd, geslacht of digitale ervaring.
Wat houdt sextortion in?
- De term is een combinatie van “sex” en “extortion” (afpersing)
- De afperser dreigt intiem beeldmateriaal te verspreiden
- Slachtoffers worden emotioneel onder druk gezet of financieel afgeperst
- Het komt voor in chatgesprekken, datingapps, social media en e-mail
Hoe komen afpersers aan de beelden?
- Beelden worden vaak in vertrouwen gedeeld met iemand die onbetrouwbaar blijkt
- Soms worden ze verkregen door:
- Social engineering (zoals het misleiden van slachtoffers om materiaal te sturen)
- Nepaccounts die zich voordoen als aantrekkelijke personen
- Hacking van apparaten of accounts, zoals cloudopslag of webcams
Waarom is sextortion zo ingrijpend?
- Het slachtoffer voelt zich vaak schaamtevol en geïsoleerd
- De dreiging dat familie, vrienden of collega’s de beelden te zien krijgen is verlammend
- Veel slachtoffers durven geen hulp te zoeken uit angst of schuldgevoel
- De gevolgen kunnen leiden tot angst, depressie of zelfs zelfbeschadiging
Waarom is bewustwording belangrijk?
- Veel mensen weten niet wat sextortion is of herkennen het niet op tijd
- Door het bespreekbaar te maken, kunnen slachtoffers sneller hulp zoeken
- Preventie begint bij kennis over hoe dit soort afpersing werkt
Sextortion is een vorm van misbruik die zich onzichtbaar afspeelt, maar diepe sporen achterlaat. Of het nu begint met een onschuldige flirt of via gerichte hacking: de impact is vaak ernstig. In de rest van dit artikel lees je hoe je sextortion kunt herkennen, voorkomen en aanpakken.
2. Hoe werkt sextortion?
Sextortion maakt gebruik van manipulatie, technologie en angst. Het proces begint bijna altijd met het opbouwen van vertrouwen. Afpersers zoeken hun slachtoffers vaak online op, via platforms als Instagram, Facebook, TikTok of zelfs datingapps. Ze doen zich voor als leeftijdsgenoten of aantrekkelijke personen en starten een onschuldig ogend gesprek. Deze benadering is vaak onderdeel van social engineering: een methode waarbij iemand wordt misleid om informatie of materiaal te geven die hij of zij normaal niet zou delen.
Zodra het vertrouwen is gewonnen, proberen afpersers slachtoffers te verleiden tot het sturen van seksueel getinte foto’s of video’s. Soms gaat het nog verder: ze vragen om live webcamcontact waarin seksuele handelingen plaatsvinden. Wat slachtoffers vaak niet weten, is dat de beelden worden opgenomen of opgeslagen zonder toestemming.
In sommige gevallen hoeft de afperser geen contact te leggen. Ze gebruiken dan hacking om in te breken op apparaten of accounts:
- Ze stelen privébeelden uit een cloudopslag of via een gehackt wachtwoord
- Ze activeren op afstand een webcam of microfoon zonder dat de gebruiker dit merkt
- Ze installeren malware om toegang te krijgen tot bestanden of de camera
Een andere veelgebruikte truc is de bluffmail: je ontvangt een e-mail waarin staat dat je computer is gehackt, dat je betrapt bent tijdens het kijken naar porno, en dat er opnames zijn gemaakt via je webcam. Vaak is dit onwaar, maar de toon en inhoud van de mail zijn bedoeld om je te laten schrikken en te laten betalen.
Nieuw is het gebruik van AI en deepfake-technologie. Criminelen kunnen een relatief onschuldig gezichtsfoto gebruiken om hiermee levensechte nep-naaktbeelden of zelfs video’s te genereren. Deze “deepnudes” zien er steeds realistischer uit en worden ingezet alsof het echte beelden zijn. Slachtoffers voelen zich daardoor net zo kwetsbaar en onder druk gezet als bij echte opnames.
Belangrijke kenmerken van sextortion-methoden:
- Ze zijn vaak persoonsgericht en subtiel opgebouwd
- Ze maken gebruik van angst, schaamte en dreiging van openbaarmaking
- Ze kunnen zowel echt materiaal gebruiken als nepcontent die even schadelijk voelt
In alle gevallen draait het om hetzelfde patroon: eerst wordt compromitterend materiaal verzameld, daarna volgt de dreiging. De afperser zet druk op het slachtoffer om geld te betalen of om nog meer materiaal te sturen. Vaak zeggen ze: “Betaal en ik verwijder alles.” Maar dat gebeurt zelden. In werkelijkheid blijft het slachtoffer vaak in de greep van de afperser, die steeds meer eist.
De combinatie van sociale manipulatie, hacking en technologische ontwikkelingen maakt sextortion tot een vorm van online misdaad die steeds moeilijker te onderscheiden is van ‘gewone’ digitale interactie. Daarom is het essentieel dat mensen weten hoe deze trucs werken en hoe ze zich hiertegen kunnen wapenen. Want wie begrijpt hoe de dader te werk gaat, staat sterker en laat zich minder snel manipuleren.
3. Wie zijn het doelwit?
Sextortion maakt geen onderscheid. Iedereen met een smartphone, laptop of internetverbinding kan slachtoffer worden. Toch zien we dat bepaalde groepen vaker worden benaderd of kwetsbaarder zijn dan anderen. Begrijpen wie het risico loopt, helpt bij gerichte preventie en bewustwording.
Groepen met verhoogd risico
- Tieners en jongvolwassenen
Jongeren zijn veel online actief, delen gemakkelijk beelden met elkaar en zijn gewend aan snelle communicatie via sociale media. Daardoor nemen ze vaker impulsieve beslissingen, zoals het delen van intieme foto’s of video’s in vertrouwen. Criminelen spelen hier bewust op in en bouwen vertrouwen op voordat ze toeslaan. - Tienerjongens als specifiek doelwit van financiële afpersing
Uit Nederlands onderzoek blijkt dat jongens vaker worden afgeperst voor geld nadat ze seksueel getinte beelden hebben gedeeld. Criminele netwerken, vaak vanuit het buitenland opererend, benaderen hen op platforms als Instagram, Snapchat of TikTok. Ze doen zich voor als leeftijdsgenoten, sturen verleidelijke berichten of beelden, en vragen vervolgens om iets terug. Zodra het beeld gedeeld is, begint de chantage: betalen of de beelden worden verspreid. - Meisjes en jonge vrouwen
Meisjes kunnen slachtoffer worden van online grooming, waarbij iemand langdurig contact opbouwt met het doel om intieme beelden of seksuele handelingen te verkrijgen. Ook wraakporno komt voor, waarbij een ex-partner dreigt foto’s of video’s openbaar te maken uit jaloezie, woede of controlebehoefte. Dit kan enorm ingrijpend zijn voor het slachtoffer, zeker als reputatie of veiligheid op het spel staat. - Volwassenen en ouderen
Ouderen lijken misschien minder kwetsbaar, maar ook zij zijn doelwit. Bijvoorbeeld via datingapps of nepprofielen op sociale netwerken. Soms gaat het om zogenaamde romance scams die overgaan in sextortion. De oplichter bouwt een ‘relatie’ op, krijgt vertrouwelijke beelden in handen, en dreigt dan met publicatie. Ouderen schamen zich vaak en melden het minder snel. - Professionals en publieke figuren
Als er status, geld of reputatie te verliezen valt, wordt het aantrekkelijk voor afpersers. Denk aan journalisten, artsen, politici, leerkrachten of influencers. Zelfs zonder daadwerkelijke beelden kunnen ze onder druk worden gezet met gemanipuleerde content of valse beschuldigingen.
Waarom deze groepen?
Criminelen selecteren doelwitten niet willekeurig. Ze letten op gedrag, online profiel, leeftijd, en emotionele of sociale kenmerken. Ze zoeken bijvoorbeeld naar jongeren die veel selfies plaatsen of openlijk zoeken naar contact. Of naar mensen die net een scheiding doormaken en zich kwetsbaar uiten online. Alles wat hen helpt bij het inschatten van de kans op succes en op betaling wordt meegenomen.
Wat maakt iemand kwetsbaar voor sextortion?
- Onwetendheid over risico’s van beeldmateriaal delen
- Impulsief gedrag of zoeken naar aandacht of bevestiging
- Gebrek aan kennis over privacyinstellingen en online veiligheid
- Emotionele kwetsbaarheid of behoefte aan contact
- Vertrouwen op uiterlijk legitieme profielen of nep-identiteiten
Waarom is bewustwording belangrijk?
Het besef dat sextortion iedereen kan treffen, is essentieel. Hacking of manipulatie van beelden is niet altijd nodig – vaak geven mensen beelden vrijwillig, onder druk of vanuit vertrouwen. Door open te zijn over deze risico’s, vooral richting jongeren, verklein je de kans op slachtofferschap. Ouders, docenten en zorgprofessionals spelen hierin een grote rol.
Bovendien helpt het als jongeren leren dat zij niet de enige zijn die dit overkomt. Slachtoffers voelen zich vaak naïef of schuldig, terwijl criminelen juist inspelen op normale menselijke behoeften zoals aandacht, contact of romantiek. Duidelijk maken dat de dader fout zit – niet het slachtoffer – is een belangrijk onderdeel van preventie en herstel.
4. Hoe herken je sextortion?
Sextortion is een geraffineerde vorm van online afpersing, waarbij iemand wordt bedreigd met de verspreiding van seksuele beelden of informatie. De meeste slachtoffers hebben in eerste instantie niet door dat ze in een web van manipulatie en chantage belanden. Juist daarom is het herkennen van signalen in een vroeg stadium essentieel.
De eerste rode vlag is vaak het gedrag van de persoon die je benadert. Dit gebeurt meestal online via social media, datingapps of gamingplatforms. Oplichters doen zich voor als charmante, aantrekkelijke personen en proberen snel vertrouwen op te bouwen. Het doel is duidelijk: jou zover krijgen om seksuele beelden te sturen of een expliciete videochat aan te gaan. Vaak stellen ze voor om over te stappen op een privéchatkanaal, zoals WhatsApp of Telegram. Zodra jij beelden deelt, begint de dreiging.
Let op de volgende signalen:
- De ander dringt snel aan op intimiteit of stelt voor om pikante beelden uit te wisselen, ook al kennen jullie elkaar amper
- Je gesprekspartner weigert zelf in beeld te komen, bijvoorbeeld met het excuus dat de camera kapot is
- Er wordt gevraagd om buiten publieke platforms te communiceren, zogenaamd voor privacy
- Je ontvangt overdreven veel complimenten of wordt in korte tijd op een voetstuk geplaatst
Naast deze verleidingsscenario’s zijn er ook technische varianten die gericht zijn op angst zaaien. Denk aan de klassieke hacking-blufmail. Je ontvangt plots een e-mail waarin staat dat je computer of webcam is gehackt. De afzender beweert een video van jou te hebben opgenomen terwijl je zogenaamd een bepaalde website bezocht. Vaak wordt er gedreigd om deze beelden te verspreiden, tenzij je binnen een bepaalde tijd betaalt – meestal in Bitcoin.
In veel gevallen hebben de afzenders helemaal geen beelden. Deze mails zijn massaal verstuurd en bevatten vaak een oud wachtwoord uit een datalek, bedoeld om geloofwaardigheid te wekken. Ze spelen in op schaamte en paniek. De toon is intimiderend, maar het dreigement wordt zelden uitgevoerd als je niet reageert.
Toch is er een belangrijk onderscheid met echte sextortion. Wanneer de dader beschikt over echt beeldmateriaal – bijvoorbeeld via een gestolen telefoon of een eerder gedeeld filmpje – en dit laat zien om druk uit te oefenen, is de situatie ernstiger. Soms is de afperser zelfs iemand uit je omgeving, zoals een ex-partner of een zogenaamde vriend(in).
Bij twijfel over de echtheid van een dreiging is het cruciaal om:
- Niet te reageren op eisen of dreigementen
- Geen geld over te maken, ook niet als er wordt gedreigd met het verspreiden van beeldmateriaal
- Geen contact te houden met de afzender
- Direct hulp in te schakelen en bewijsmateriaal veilig te stellen
Daders van sextortion zijn vaak goed voorbereid. Ze gebruiken psychologische druk, technische trucs en sociale manipulatie om controle te krijgen. Hoewel er soms sprake is van echte hacking, draait het in veel gevallen vooral om het misbruiken van vertrouwen en schaamte.
Herken je de signalen van sextortion, of vermoed je dat iemand uit je omgeving ermee te maken heeft, blijf dan kalm en onderneem actie. In het volgende hoofdstuk lees je exact welke stappen je kunt nemen. Wacht daar niet mee. Tijdig handelen verkleint de schade en vergroot de kans dat je sterker uit deze situatie komt.
5. Wat moet je doen als je slachtoffer bent van sextortion?
Wanneer je geconfronteerd wordt met sextortion, komt er vaak een mix van paniek, schaamte en angst op je af. Je bent misschien geneigd om direct toe te geven aan de eisen, maar dit vergroot meestal het probleem. Deze vorm van digitale chantage is een vorm van online misdrijf, waarbij de dader dreigt intieme beelden of chats openbaar te maken tenzij je geld betaalt of nieuwe beelden stuurt. Hieronder lees je hoe je effectief reageert, jezelf beschermt en verdere schade voorkomt.
Volg dit stappenplan
• Betaal niets en blijf kalm
Laat je niet leiden door paniek. De dader hoopt dat jij emotioneel reageert en direct gehoor geeft aan zijn eisen. Maar het sturen van geld of extra beelden leidt zelden tot het stoppen van de chantage. In tegendeel: het maakt je vaak een groter doelwit voor verdere eisen. Veel daders bluffen over het verspreiden van beelden, juist omdat ze hun chantagemiddel willen behouden.
• Praat erover en zoek directe steun
Schaamte is vaak de reden dat slachtoffers zwijgen, maar dat werkt verlammend. Bespreek de situatie met iemand die je vertrouwt, zoals een ouder, vriend of vertrouwenspersoon. Je hoeft het niet alleen op te lossen. Er zijn ook professionele instanties zoals Helpwanted.nl waar je anoniem je verhaal kunt doen. Het feit dat je slachtoffer bent, betekent niet dat jij iets fout hebt gedaan.
• Verzamel bewijsmateriaal
Bewaar alles: screenshots, e-mails, chats, betaalverzoeken, links naar profielen, enzovoort. Noteer data en gebruikersnamen. Dit is cruciaal voor melding bij platformen en eventuele aangifte. Zelfs bedreigingen moet je bewaren. Hiermee versterk je je juridische positie en vergroot je de kans op blokkade of verwijdering van content.
• Meld het account en verbreek contact
Heb je bewijs veiliggesteld? Meld dan de dader bij het platform (zoals Instagram, TikTok of WhatsApp) via de ingebouwde meldingsopties. Vervolgens kun je het account blokkeren. Verwijder ook nepprofielen uit je volglijst. Ben je van plan aangifte te doen of loopt er al een onderzoek? Overleg dan eerst met de politie of je het contact al moet verbreken.
• Check je online zichtbaarheid
Zoek jezelf op via Google. Staat er al iets online? Meld dit direct bij de betreffende website en dien een zogenoemd notice-and-takedown-verzoek in. Websites zijn wettelijk verplicht om ongewenste seksuele content te verwijderen, zeker als je minderjarig bent. Als het emotioneel te zwaar is, vraag dan iemand in je omgeving om je hierbij te helpen.
• Beveilig je accounts tegen hacking
Verander je wachtwoorden van alle accounts waarmee de afperser contact had of mogelijk toegang toe heeft. Kies sterke, unieke wachtwoorden en zet tweefactorauthenticatie (2FA) aan. Controleer ook je privacyinstellingen: maak je profiel en vriendenlijst onzichtbaar voor onbekenden. Zo beperk je het bereik van de afperser, mocht deze toch iets publiceren.
• Doe melding of aangifte bij de politie
Neem contact op via 0900-8844 of ga naar een politiebureau. Vraag naar de afdeling Zeden. Zij behandelen dit soort zaken dagelijks. Als je het spannend vindt om meteen aangifte te doen, begin dan met een informele melding. Lever je bewijsmateriaal aan, zodat de politie je serieus kan helpen. Je bent niet de enige en je hoeft je niet te schamen.
• Zoek professionele ondersteuning
Instanties zoals Helpwanted.nl en Slachtofferhulp Nederland staan voor je klaar. Ze kunnen je bijstaan in het hele proces: emotioneel, praktisch en juridisch. Ook kunnen ze je helpen als je merkt dat je last houdt van angst, schuldgevoel of stress. Deze begeleiding maakt het verschil in je herstel.
Overzicht van acties die je direct kunt nemen:
- Reageer niet meer op de afperser en betaal niets
- Vertel iemand wat er aan de hand is
- Verzamel al het mogelijke bewijs
- Meld en blokkeer het account van de dader
- Controleer of er iets is gepubliceerd en meld dit bij platforms
- Beveilig je online accounts met nieuwe wachtwoorden en 2FA
- Neem contact op met de politie voor melding of aangifte
- Vraag hulp bij erkende organisaties
Sextortion is een groeiend probleem in het digitale tijdperk. Het raakt mensen van alle leeftijden en achtergronden. De dader maakt gebruik van druk en schaamte, maar jij hebt altijd keuzes. Door snel te handelen, hulp te zoeken en je digitale omgeving te beveiligen, neem je weer controle over de situatie. Er zijn professionele instanties die je kunnen helpen, én een juridische route om daders verantwoordelijk te houden. Laat je dus niet verlammen door angst. Je bent niet machteloos. Doorbreek de stilte, verzamel bewijs, en meld het.
6. De rol van technologie: AI, platforms
Technologie speelt een dubbelrol bij sextortion: aan de ene kant is het een krachtig hulpmiddel voor cybercriminelen, aan de andere kant biedt het kansen om slachtoffers beter te beschermen en daders sneller te detecteren. Deze balans bepaalt in grote mate de huidige risico’s én de mogelijke oplossingen voor digitale afpersing.
Criminelen maken steeds vaker gebruik van Artificial Intelligence om slachtoffers te intimideren of te manipuleren. Ze hoeven niet langer fysiek of via verleiding beeldmateriaal te verkrijgen: het volstaat om een onschuldig portret van iemand te vinden op sociale media. Met behulp van AI-tools kunnen zij dat portret plaatsen op expliciete beelden of video’s, waardoor een overtuigend maar volledig nep seksueel beeld ontstaat. Deze deepfakes worden vervolgens gebruikt om slachtoffers te chanteren. Jongeren, vrouwen en publieke figuren zijn daarbij het vaakst het doelwit, al zijn ook mannen en ouderen niet uitgesloten.
De dreiging is intussen geëscaleerd van individuele afpersers naar georganiseerde netwerken, vaak opererend vanuit het buitenland. Deze groepen werken met geautomatiseerde scripts, gebruiken versleutelde communicatiekanalen en eisen betaling in cryptovaluta of via moeilijk te traceren cadeaubonnen. Daardoor zijn daders moeilijk te identificeren. Bovendien misbruiken zij platforms als Telegram, Snapchat of zelfs LinkedIn om contact te leggen of druk uit te oefenen.
Tegelijkertijd zetten technologiebedrijven belangrijke stappen om sextortion tegen te gaan. Sociale mediaplatforms zoals Instagram, TikTok en Meta hebben inmiddels:
- Automatische herkenning van naaktbeelden of deepfakes geïmplementeerd
- Meldknoppen toegevoegd specifiek gericht op seksuele afpersing
- Waarschuwingsberichten ingebouwd wanneer jongeren gevoelige termen gebruiken in berichten
Daarnaast is het project “Take It Down” een voorbeeld van hoe technologie slachtoffers kan helpen. Via deze tool kunnen jongeren expliciete foto’s die van hen circuleren laten ‘hasheren’. Dat betekent dat het beeld een unieke digitale vingerafdruk krijgt. Grote platformen blokkeren dan elke upload met datzelfde patroon. Zo verdwijnt het materiaal, nog voordat het zichtbaar wordt.
Ook op het gebied van wetgeving wordt technologie nu erkend als wapen én bedreiging. De recente herziening van de Nederlandse wetgeving rond seksuele misdrijven speelt in op nieuwe vormen van digitale uitbuiting, waaronder AI-gegenereerde beelden. Tegelijk is internationale samenwerking van belang, zeker omdat veel daders buiten Europa opereren.
Een andere belangrijke ontwikkeling is de inzet van AI om deepfakes en nepaccounts sneller op te sporen. Tools die gezichtsmanipulatie herkennen of afwijkend gedrag van gebruikers signaleren, kunnen vroegtijdig een melding triggeren. Opsporingsdiensten en platforms werken daarvoor steeds nauwer samen.
Toch is bewust gedrag van gebruikers essentieel. Technologie mag dan geavanceerd zijn, maar het is geen garantie tegen misbruik. Iedereen – jong of oud – doet er goed aan om:
- Geen intieme beelden te maken of te bewaren in online omgevingen
- Altijd tweestapsverificatie in te schakelen op sociale media
- Verdachte berichten, profielen of verzoeken meteen te melden
- Foto’s op sociale media af te schermen voor onbekenden
Hoewel hacking en andere digitale technieken door daders slim worden ingezet, biedt dezelfde technologie ook de mogelijkheid om hen te stoppen. Maar dat kan alleen wanneer gebruikers, platforms, wetgevers en opsporingsinstanties samenwerken en alert blijven. Sextortion bestrijden vraagt dus niet alleen om betere software, maar ook om meer bewustzijn – en dat begint bij weten wat er speelt.
7. Hoe voorkom je sextortion?
Sextortion komt steeds vaker voor, en helaas zijn zowel jongeren als volwassenen een potentieel doelwit. De daders maken gebruik van kwetsbaarheden in gedrag, technologie en onwetendheid. Gelukkig kun je met een aantal gerichte maatregelen het risico sterk verkleinen. Preventie is daarbij de sleutel. Of je nu zelf online actief bent, ouder bent van een kind dat veel tijd doorbrengt op sociale media, of werkt met jongeren of kwetsbare doelgroepen: bewustwording en goede digitale gewoonten maken echt het verschil. Hieronder een overzicht van wat je concreet kunt doen.
Voor individuen (jong én oud)
- Denk goed na voordat je iets deelt. Alles wat je digitaal verstuurt, ook naar iemand die je vertrouwt, kan in verkeerde handen vallen. Het is verstandig om geen herkenbaar gezicht, naam of locatie te tonen op intiem beeldmateriaal.
- Beveilig je accounts. Gebruik voor elk platform een sterk en uniek wachtwoord. Verander je wachtwoorden regelmatig en schakel tweefactor-authenticatie (2FA) in. Een wachtwoordmanager kan je helpen dit veilig te beheren.
- Controleer je privacy-instellingen. Op platformen zoals Instagram, Facebook en TikTok kun je bepalen wie je profiel, foto’s en vriendenlijst kan zien. Beperk dit zoveel mogelijk.
- Wees kritisch met vriendschapsverzoeken. Een knap gezicht met een lege profielgeschiedenis is vaak een lokprofiel. Accepteer geen verzoeken van onbekenden, hoe aantrekkelijk ze ook lijken.
- Vermijd verdachte links en downloads. Klik nooit zomaar op een link in een bericht van een onbekende. Ook bestanden kunnen schadelijke software bevatten die je apparaat overneemt of je webcam inschakelt.
- Beperk het gebruik van je webcam. Plak de webcam van je laptop af wanneer je hem niet gebruikt of gebruik een cam-cover. Zet hem alleen bewust aan.
- Bescherm je apparaten. Zorg voor goede antivirussoftware en regelmatige updates. Daarmee voorkom je dat criminelen via kwetsbaarheden in je systeem toegang krijgen tot je data of camera.
Voor ouders en opvoeders
- Praat regelmatig met je kind over online gedrag. Niet alleen over sextortion, maar over alles wat zich online kan afspelen. Vermijd een controlerende toon, kies voor openheid en nieuwsgierigheid.
- Leg uit wat sextortion is. Gebruik eenvoudige taal en praktische voorbeelden. Bespreek dat ze nooit zomaar naaktfoto’s moeten sturen, ook niet als ze denken dat de afzender een leeftijdsgenoot of bekende is.
- Maak afspraken over online gedrag. Bijvoorbeeld over het gebruik van de webcam, veilige wachtwoorden en het bespreken van nieuwe online contacten.
- Bied een veilige ruimte om te praten. Veel jongeren vertellen niets omdat ze zich schamen of bang zijn voor straf. Herhaal regelmatig dat ze bij jou terecht kunnen, ongeacht wat er is gebeurd.
- Wees betrokken bij de online leefwereld van je kind. Je hoeft geen expert te zijn, maar toon interesse. Vraag welke apps ze gebruiken, wat ze leuk vinden online en met wie ze contact hebben.
- Gebruik technologie als bondgenoot. Loop samen de privacy-instellingen door, installeer indien nodig beveiligingssoftware en leer je kind hoe ze verdachte situaties herkennen.
- Weerbaarheid is belangrijk. Vooral bij jongere kinderen: leer ze dat ze altijd nee mogen zeggen, dat geheimhouding verdacht is, en dat ze niemand iets verschuldigd zijn – ook niet als iemand aardig doet of complimenten geeft.
Voor professionals (onderwijzers, jeugdwerkers, hulpverleners)
- Zorg dat je goed geïnformeerd bent. Kennis van digitale risico’s zoals sextortion is essentieel om jongeren effectief te begeleiden. Blijf op de hoogte via organisaties zoals Veiliginternetten.nl of Helpwanted.nl.
- Integreer online veiligheid in lessen of sessies. Laat jongeren nadenken over situaties waarin ze verleid worden om beeldmateriaal te delen. Bespreek ook hoe snel iets uit de hand kan lopen.
- Maak het onderwerp bespreekbaar. Zet vertrouwenspersonen of meldpunten op waar jongeren terecht kunnen met hun verhaal. Dit verlaagt de drempel om hulp te zoeken.
- Herken signalen van slachtoffers. Teruggetrokken gedrag, plotselinge stemmingswisselingen of angst kunnen wijzen op online afpersing. Onderzoek dit voorzichtig en zonder oordeel.
- Geef praktische ondersteuning. Wijs de jongere op instanties zoals de politie, Helpwanted of Slachtofferhulp. Help met het verzamelen van bewijs of het blokkeren van accounts indien nodig.
- Zorg voor toegankelijke informatie. Deel flyers, video’s of links naar betrouwbare bronnen zodat jongeren zelf kunnen lezen of kijken. Goede voorlichting werkt alleen als die ook begrijpelijk en beschikbaar is.
Digitale waakzaamheid is de nieuwe hygiëne
Net als handen wassen infecties voorkomt, beschermt goede digitale hygiëne tegen online risico’s als sextortion. Jongeren en volwassenen moeten leren dat wat je deelt, bewaart of toestaat online een direct effect heeft op je veiligheid. Hacking is niet het enige gevaar: vaak komt sextortion voort uit goedgelovigheid of impulsief gedrag. Door alert te blijven, grenzen aan te geven en technologie bewust te gebruiken, kun je veel ellende voorkomen.
Preventie begint bij gesprekken, kennis delen en durven vragen stellen. Zowel thuis als op school of in de hulpverlening. Zo maak je sextortion bespreekbaar en voorkom je dat slachtoffers in stilte blijven lijden.
8. Wat zegt de Nederlandse wet over sextortion?
Sextortion is in Nederland een strafbaar feit dat onder meerdere wetsartikelen valt. Hoewel het woord ‘sextortion’ zelf niet in het Wetboek van Strafrecht staat, zijn de handelingen die ermee gepaard gaan meestal te kwalificeren als afpersing, bedreiging, het verspreiden van seksueel beeldmateriaal zonder toestemming, en soms zelfs als zedenmisdrijf.
Het juridische kader biedt slachtoffers voldoende ruimte om op te treden, mits zij (of hun omgeving) op tijd de juiste instanties inschakelen. Scholen, politie en jeugdinstanties hebben hierbij een expliciete rol.
Strafbare feiten volgens de wet
Sextortion raakt vaak meerdere wetsartikelen tegelijk. Afhankelijk van de omstandigheden kan vervolging plaatsvinden op basis van:
- Artikel 317 Sr – Afpersing: Het dreigen met openbaarmaking van seksueel beeldmateriaal in ruil voor geld, meer beelden of andere handelingen valt hieronder. Straf: tot 9 jaar gevangenis.
- Artikel 285 Sr – Bedreiging: Als de dader dreigt met fysiek geweld of online reputatieschade.
- Artikel 139f Sr – Heimelijk beeldmateriaal: Strafbaar is het heimelijk maken of verspreiden van seksuele beelden zonder toestemming.
- Artikel 240b Sr – Kinderpornografie: Als het slachtoffer minderjarig is (onder de 18), valt sextortion vrijwel altijd onder dit artikel, zelfs als het slachtoffer zelf beelden heeft gedeeld.
- Artikel 262 Sr – Smaad en laster: Als beelden of teksten openbaar zijn gemaakt om iemands eer of goede naam te schaden.
De rol van scholen
Scholen zijn verplicht om bij te dragen aan een veilig leerklimaat. Sextortion en andere vormen van online grensoverschrijdend gedrag vallen onder sociale veiligheid, en scholen moeten hier beleid op voeren.
Wat scholen moeten of kunnen doen:
- Zorgstructuur inschakelen: Betrek de intern begeleider, schoolmaatschappelijk werker of een vertrouwenspersoon.
- Signaleren en registreren: Let op gedragsveranderingen bij leerlingen en registreer incidenten zorgvuldig.
- Niet bagatelliseren: Neem meldingen altijd serieus, ook als ze via-via of anoniem binnenkomen.
- Educatie inzetten: Preventieve voorlichting over sextortion hoort thuis in seksuele en digitale vorming.
- Samenwerken met externe partners: Denk aan de wijkagent, Veilig Thuis, GGD of jongerenwerk.
- Melden waar nodig: Bij vermoedens van strafbare feiten of structurele onveiligheid is de school verplicht om melding te doen bij instanties zoals Veilig Thuis of de politie.
De taak van de politie
De politie is belast met het onderzoeken en vervolgen van strafbare feiten en heeft steeds meer capaciteit en kennis rond digitale misdrijven zoals sextortion.
Belangrijke aandachtspunten:
- Melden loont altijd: Ook als het slachtoffer twijfelt of er sprake is van een strafbaar feit.
- Forensisch digitaal onderzoek: De politie beschikt over gespecialiseerde cybercrime-eenheden die bewijs kunnen veiligstellen.
- Privacy wordt gerespecteerd: De politie werkt met duidelijke procedures en houdt rekening met de impact op het slachtoffer.
- Geen schuldvraag: De politie benadrukt dat sextortion altijd het gevolg is van crimineel gedrag van de dader, niet van naïviteit van het slachtoffer.
Instellingen en hulpstructuren
Naast politie en school spelen ook andere partijen een rol in de aanpak van sextortion:
- Gemeenten hebben zorgplicht voor jongeren en kunnen programma’s financieren of coördineren via jeugdteams, jongerenwerk of straatcoaches.
- GGD en jeugdzorg bieden psychologische hulp aan slachtoffers.
- Jeugdzorg en Raad voor de Kinderbescherming kunnen worden ingeschakeld als er sprake is van structurele onveiligheid thuis of online.
- Zorgcoördinatoren binnen scholen werken samen met ouders, politie en hulpverlening als het slachtoffer minderjarig is.
Wettelijke meldplicht en bescherming minderjarigen
- Minderjarigen zijn extra beschermd: Voor jongeren onder de 18 jaar geldt dat ze wettelijk niet in staat worden geacht om volledig te overzien wat het delen van naaktbeelden betekent. Zelfs vrijwillige sexting kan leiden tot strafrechtelijke gevolgen, maar justitie richt zich doorgaans op de verspreider en afperser.
- Professionals hebben meldplicht: Leraren, artsen en hulpverleners zijn verplicht om vermoedens van mishandeling, misbruik of ernstige onveiligheid te melden bij Veilig Thuis. Sextortion valt daar onder als het structurele schade of dreiging veroorzaakt.
Sextortion is niet alleen een online misdaad, het is een maatschappelijk probleem dat vraagt om actieve waakzaamheid van álle betrokken partijen. De Nederlandse wet biedt voldoende basis om daders aan te pakken, maar alleen als slachtoffers en omstanders op tijd actie durven nemen en scholen en instanties hun verantwoordelijkheid nemen. Alleen zo wordt digitale veiligheid méér dan een papieren afspraak.
9. Psychologische impact en herstel
Sextortion laat diepe sporen na. Niet alleen door de dreiging of schade op dat moment, maar juist door wat het doet met je hoofd, je gevoel van veiligheid en je vertrouwen in anderen. Wie slachtoffer wordt, ervaart niet alleen angst, maar ook schaamte, schuldgevoelens en eenzaamheid. Deze psychologische gevolgen zijn vaak zwaarder dan mensen van buitenaf denken. Toch wordt hier in de publieke discussie nog te weinig aandacht aan besteed.
Waarom schaamte en schuld de overhand nemen
Veel slachtoffers denken dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor wat er is gebeurd. Ze hadden misschien het gevoel dat ze naïef waren, of denken achteraf: “Had ik maar niet dat beeld gestuurd.” Daders maken daar misbruik van. Ze gebruiken het vertrouwen van het slachtoffer en keren dat vervolgens tegen hen. Dit mechanisme zorgt voor:
- Schaamte: de overtuiging dat je iets verkeerd hebt gedaan
- Schuldgevoel: het idee dat je dit had moeten zien aankomen
- Angst: voor wat er gebeurt als het beeld toch wordt verspreid
Juist deze mix van emoties zorgt ervoor dat slachtoffers vaak blijven zwijgen. Ze willen niet dat iemand het weet. Ze willen niet herkend worden, niet veroordeeld worden, niet bekeken worden met een andere blik. Die stilte maakt het probleem alleen groter.
Isolatie maakt het zwaarder
Uit cijfers blijkt dat een aanzienlijk deel van de jonge slachtoffers niemand in vertrouwen neemt. Een peiling onder mannelijke jongeren liet zien dat 43 procent hun ervaring met niemand deelt. Niet met ouders, vrienden, hulpverleners. Alleen zitten met je verhaal maakt het trauma intenser. Zonder bevestiging van buitenaf dat jij niet de schuldige bent, kan dat negatieve zelfbeeld zich steeds verder verdiepen.
Het gevolg? Slapeloze nachten. Concentratieproblemen. Spanningen in relaties. Zelfs depressieve klachten of paniekaanvallen. De ervaring kan zo heftig zijn dat mensen zichzelf volledig verliezen in hun angst. In extreme gevallen zijn er zelfs zelfmoorden gepleegd na sextortion, onder tieners die geen uitweg meer zagen. Dat zijn geen uitzonderingen. Ze laten zien hoe groot de druk en wanhoop kan zijn.
Praten is de eerste stap
Hoe lastig het ook voelt: juist delen wat je meemaakt is vaak het begin van herstel. Praten met iemand die je vertrouwt – een vriend, familielid of hulpverlener – helpt om de schaamte te doorbreken. Je zult merken dat mensen meestal veel begripvoller reageren dan je had gedacht. Ze zien jou niet als dom of schuldig, maar als iemand die iets vreselijks is overkomen.
Praat je liever niet met mensen uit je omgeving? Dan zijn er ook anonieme mogelijkheden. Slachtofferhulp Nederland biedt gesprekken aan met getrainde medewerkers die snappen wat je doormaakt. Zij kunnen ook helpen als je specialistische hulp nodig hebt, bijvoorbeeld bij een psycholoog. Want het verwerken van een digitale aanval zoals sextortion vraagt vaak meer dan alleen tijd. Soms is begeleiding nodig om trauma’s te verwerken of vertrouwen terug te krijgen in jezelf en in anderen.
Hoe ziet herstel eruit?
Herstel is geen rechte lijn. De een is na weken weer in balans, de ander doet er maanden over. Wat helpt, is om kleine stappen te zetten richting herstel en controle over je leven. Probeer de dingen te doen waar je plezier uit haalde voordat het gebeurde. Hobby’s, sport, creatieve bezigheden of simpelweg dingen waar je in opgaat. Dit zijn geen afleidingen, maar manieren om je hersenen te helpen herstellen.
- Ga elke dag even naar buiten
- Plan contactmomenten met mensen die je vertrouwt
- Schrijf je gedachten van je af
- Beperk online schermtijd als dat je onrustig maakt
- Doe ontspanningsoefeningen om stress af te bouwen
Zo bouw je langzaam weer vertrouwen op. In jezelf, je omgeving, en in de toekomst. Iedere keer dat je jezelf toestaat om te voelen dat het niet jouw fout was, is een stap vooruit.
Je staat niet alleen
Hacking en afpersing via internet zijn helaas realiteiten geworden in het digitale tijdperk. Maar dat betekent niet dat je machteloos bent. Hoe donker en vernederend het ook voelt om slachtoffer te worden van sextortion: je bent niet de enige. Je bent niet zwak. En je kunt hier sterker uitkomen.
Zorg ervoor dat je de hulp zoekt die je nodig hebt. Blijf niet alleen zitten. Vraag steun aan professionals, praat met lotgenoten, en accepteer dat je herstel mag kosten wat het kost. De schuld ligt bij de dader. Jij verdient herstel, rust en vertrouwen.
10. Betrouwbare bronnen en hulpinstanties
Wie te maken krijgt met sextortion of er simpelweg meer over wil weten, heeft behoefte aan duidelijke, toegankelijke en betrouwbare informatie. In de wirwar van online berichten is het lastig te onderscheiden welke bronnen je echt verder helpen. Juist bij een ingrijpend en kwetsbaar onderwerp als digitale afpersing is betrouwbare begeleiding onmisbaar. Hieronder vind je een overzicht van Nederlandse instanties die concrete hulp, informatie of ondersteuning bieden – voor slachtoffers, naasten en professionals.
1. Helpwanted.nl
Helpwanted is hét aanspreekpunt in Nederland voor online seksueel misbruik. Jongeren, maar ook volwassenen, kunnen hier terecht voor:
- Anonieme chat met gespecialiseerde hulpverleners
- Praktische stappenplannen om sextortion te stoppen
- Informatie over online afpersing en hoe je jezelf kunt beschermen
De hulplijn wordt beheerd door het Expertisebureau Online Kindermisbruik. Naast directe hulpverlening biedt de website ook voorlichtingsmateriaal dat bruikbaar is voor ouders, docenten en zorgprofessionals.
2. Veilig Internetten
Deze door de overheid gesteunde site is bedoeld voor iedereen die online veiliger wil leren handelen. De informatie is actueel, overzichtelijk en goed onderbouwd. Je vindt er:
- Uitleg over sextortion, phishing en hacking
- Handleidingen zoals: hoe stel je een Google Alert in op je eigen naam
- Tips voor veilig online gedrag, ook op sociale media
- Doorverwijzingen naar betrouwbare hulpinstanties
Veilig Internetten is een goed startpunt om risico’s te leren herkennen én te begrijpen welke digitale gewoontes je kunt verbeteren.
3. Politie.nl en Vraaghetdepolitie.nl
De politie heeft duidelijke pagina’s gewijd aan online zedencriminaliteit. Hier lees je wat sextortion precies inhoudt, wat je rechten zijn, en hoe je bewijs kunt verzamelen. Daarnaast:
- Kun je via 0900-8844 of een politiebureau aangifte doen
- Krijg je advies over het veiligstellen van chats of beelden
- Wordt in sommige gevallen bemiddeld bij het offline halen van beeldmateriaal
Via Vraaghetdepolitie.nl worden jongeren op laagdrempelige wijze geïnformeerd. Het platform is goed vindbaar via sociale media en speelt in op vragen die leven bij jongeren tussen de 12 en 25 jaar.
4. Slachtofferhulp Nederland
Bij sextortion gaat het niet alleen om digitale schade, maar ook om persoonlijke gevolgen. Slachtofferhulp Nederland biedt daarom zowel praktische als emotionele ondersteuning. Je kunt hier terecht voor:
- Begeleiding bij het doen van aangifte
- Hulp bij schadevergoeding of juridische procedures
- Gesprekken over emoties, schaamte, angst en onzekerheid
De dienstverlening is gratis en beschikbaar voor iedereen. Via de politie word je vaak automatisch doorverwezen, maar je kunt ook rechtstreeks contact opnemen.
5. Fraudehelpdesk
Hoewel sextortion primair seksueel van aard is, zijn veel massale campagnes eigenlijk vermomde vormen van fraude. De Fraudehelpdesk biedt:
- Inzicht in actuele phishing- en sextortionmails
- Tips om verdachte e-mails te herkennen en te melden
- Advies over cyberveiligheid en preventie
Deze organisatie houdt trends bij en publiceert waarschuwingen voor burgers. Ook melden zij wanneer grote phishinggolven in omloop zijn, zodat je kunt nagaan of jouw ervaring misschien deel uitmaakt van een bredere aanval.
6. Internationale initiatieven en tools
Soms overschrijdt sextortion nationale grenzen. Zeker bij gebruik van sociale media is de verspreiding van beelden wereldwijd. Voor deze situaties zijn er initiatieven zoals:
- Meta’s Stop Sextortion hub – Veiligheidscentrum van Facebook en Instagram met duidelijke uitleg voor jongeren
- Take It Down (via NCMEC) – Internationale tool waarmee slachtoffers een digitale vingerafdruk (hash) van hun beeld kunnen registreren. Grote platforms blokkeren dan verdere verspreiding
- WeProtect Global Alliance – Internationale samenwerking voor de bestrijding van online seksuele uitbuiting
Hoewel veel van deze bronnen Engelstalig zijn, geven ze waardevol inzicht in wat je kunt doen als content wereldwijd verspreid dreigt te raken.
Waar moet je op letten bij het zoeken naar hulp?
De digitale wereld kan overweldigend zijn. Zeker als je je in paniek of angst bevindt, is het verleidelijk om te klikken op alles wat hulp belooft. Helaas misbruiken oplichters die kwetsbaarheid soms opnieuw. Daarom:
- Let op het webadres: gebruik alleen sites die eindigen op .nl, .org of .gov
- Controleer of een site bekend is via officiële instanties
- Twijfel je? Vraag iemand in je omgeving om mee te kijken
Vertrouw bij voorkeur op de hierboven genoemde instanties. Die zijn betrouwbaar, goed bereikbaar en hebben ervaring met slachtoffers van sextortion.
Waarom dit alles belangrijk is
De gevolgen van sextortion kunnen verwoestend zijn. Niet alleen emotioneel, maar ook sociaal en financieel. Tegelijkertijd is het taboe groot: veel mensen durven geen hulp te vragen, uit schaamte of angst voor wat anderen zullen denken. Juist daarom is het belangrijk dat er betrouwbare, toegankelijke hulp bestaat. En dat we weten waar die te vinden is.
Door gebruik te maken van professionele ondersteuning sta je er niet alleen voor. De genoemde instanties begrijpen de ernst van digitale afpersing, en weten precies hoe je je hiertegen kunt weren – of hoe je uit een benarde situatie komt.
Met de juiste kennis, hulp en beveiliging kun je veel ellende voorkomen of beperken. Het is dus de moeite waard om je hierin te verdiepen, zelfs als je denkt dat dit jou nooit zal overkomen. Digitale afpersing, misleiding en hacking raken steeds meer mensen – en voorkomen begint bij bewustzijn én betrouwbare informatie.
11. Maak sextortion bespreekbaar
Sextortion blijft vaak verborgen in stilte, maar dat is precies wat afpersers sterker maakt. Door openheid en voorlichting kunnen we de impact beperken en slachtoffers sneller helpen. Of je nu ouder bent, professional of jongere: het begint met herkennen, benoemen en handelen.
Neem vandaag nog drie stappen:
- Praat met je kinderen, collega’s of vrienden over online risico’s
- Controleer je digitale veiligheid: gebruik sterke wachtwoorden en zet tweestapsverificatie aan
- Weet waar je terechtkunt: Helpwanted.nl, Veiliginternetten.nl of de politie
Word je zelf bedreigd of ken je iemand die slachtoffer is? Blijf er niet mee lopen. Hulp zoeken is geen zwakte, maar een daad van kracht. Deel dit onderwerp in je netwerk. Hoe meer mensen de signalen herkennen, hoe minder kans afpersers maken.
In een digitale wereld waarin hacking en manipulatie steeds slimmer worden, blijft bewustwording onze sterkste verdediging. Samen kunnen we sextortion terugdringen: door te praten, te delen en in actie te komen.
De 5 belangrijkste inzichten
Deze inzichten helpen om sextortion niet alleen te begrijpen, maar ook beter te herkennen, voorkomen en aanpakken. Ze zijn bedoeld voor iedereen die online actief is, van jongeren tot ouders, hulpverleners en professionals.
Sextortion is geen technisch probleem, maar een sociaal wapen
De kracht van sextortion zit niet in technologie, maar in de combinatie van manipulatie, druk en schaamte. Afpersers spelen bewust in op vertrouwen, emoties en kwetsbaarheden – niet alleen op zwakke wachtwoorden.
De meeste slachtoffers doen niets uit angst, niet uit onwetendheid
Slachtoffers herkennen vaak wat er gebeurt, maar zwijgen uit schaamte, schuldgevoel of angst voor reacties. Die stilte maakt daders machtiger en het probleem groter.
Sextortion treft álle leeftijdsgroepen, niet alleen jongeren
Volwassenen, ouderen en zelfs professionals lopen risico. Sextortion speelt zich af in privésferen, zakelijke omgevingen en via platformen die iedereen gebruikt.
AI en deepfake-technologie versterken de impact, ook zonder echte beelden
Nepbeelden lijken steeds echter en worden gebruikt alsof ze echt zijn. Slachtoffers ervaren dezelfde angst en druk, ook als het materiaal kunstmatig is gegenereerd.
De oplossing ligt niet alleen in beveiliging, maar vooral in openheid en bespreekbaarheid
Technische maatregelen helpen, maar pas als sextortion bespreekbaar wordt gemaakt – thuis, op school en in de samenleving – kunnen slachtoffers zich echt verzetten en daders worden tegengehouden.
